भारत का सर्वोच्च नागरिक सम्मान (भारत रत्न)
भारत रत्न देश का सर्वोच्च नागरिक सम्मान है। यह पुरस्कार कला, साहित्य, विज्ञान और अन्य क्षेत्रों में लोगों को उनके उत्कृष्ट कार्य के लिए दिया जाता है। इसकी स्थापना 1954 में डा.राजेन्द्र प्रसाद के द्वारा स्थापित किया गया। सर्वप्रथम 1954 में ‘सी राज गोपालाचारी’, ‘सर्वपल्ली राधाकृष्णन्’ तथा ‘सीवी रमन’ को दिया गया। भारत रत्न पदक तांबे के बने पीपल के पत्ते पर प्लेटिनम का सर्य बना होता है।
भारत रत्न पुरस्कार (Bhart Ratna Award) प्राप्त विजेताओं की सूची
| क्र.स. | भारत रत्न विजेता | वर्ष |
|---|---|---|
| 1. | डा. सी वी रमन | 1954 |
| 2. | डा. सर्वपल्ली राधाकष्णन् | 1954 |
| 3. | सी राजगोपालाचारी | 1954 |
| 4. | सर मोक्ष गुंडम विस्वशरैया | 1955 |
| 5. | डा. भगवानदास | 1955 |
| 6. | जवाहर लाल नेहरू | 1955 |
| 7. | गोविन्द बल्लभ पन्त | 1957 |
| 8. | महार्षि डा. धोंडो केशव कर्वे | 1958 |
| 9. | राजर्षि पुरुषोत्म दास ठंडन | 1961 |
| 10. | डा. विधान चन्द्र राय | 1961 |
| 11. | डा. राजेन्द्र प्रसाद | 1962 |
| 12. | डा. जाकिर हुसैन | 1963 |
| 13. | डा. पांडुरंग वामन काणे | 1963 |
| 14. | लाल बहादुर शास्त्री (मरणोपरांत) | 1966 |
| 15. | इंदिरा गांधी | 1971 |
| 16. | बराहगिरी बेंकेटगिरी | 1975 |
| 17. | कुमार स्वामी कामराज (मरणोपरांत) | 1976 |
| 18. | मदर टरेसा | 1980 |
| 19. | आचार्य विनोबा भावे | 1983 |
| 20. | खान अब्दुल गफ्फार खान | 1987 |
| 21. | मुरूथुर गोपालन रामचन्द्रन् (मरणोपरांत) | 1988 |
| 22. | डा. भीमराव अम्बेडकर | 1990 |
| 23. | नेल्सन मंडेला | 1990 |
| 24. | सरदार बल्लभ भाई पटेल (मरणोपरांत) | 1991 |
| 25. | मोरार जी देसाई | 1991 |
| 26. | राजीव गांधी (मरणोपरांत) | 1991 |
| 27. | मौलाना अब्दुल कलाम आजाद (मरणोपरांत) | 1992 |
| 28. | JRD TATA | 1992 |
| 29. | सत्यजीत रे | 1992 |
| 30. | डा. एपीजे अब्दुल कलाम आजाद | 1997 |
| 31. | अरूणा आसफ अली (मरणोपरांत) | 1997 |
| 32. | गुलजारी लाल नंदा (मरणोपरांत) | 1997 |
| 33. | एम एस सुब्बु लक्ष्मी | 1998 |
| 34. | चिदम्बरम सुब्रम्णयम | 1998 |
| 35. | जय प्रकाश नारायण | 1998 |
| 36. | पं. रवि शंकर | 1999 |
| 37. | प्रो. अमर्त्य सेन | 1999 |
| 38. | गोपीनाथ बारदोलाई | 1999 |
| 39. | उत्साद बिस्मिल्लहा खान | 2001 |
| 40. | लता मंगेश्कर | 2001 |
| 41. | भीम सेन जोशी | 2008 |
| 42. | चिंतामणि नागेश रामचन्द्र राव | 2014 |
| 43. | सचिन तेंदुलकर | 2015 |
| 44 | अटल बिहारी बाजपेयी | 2015 |
| 45. | मदन मोहन मालवीय | 2015 |
| 46. | नानाजी देशमुख | 2019 |
| 47. | प्रणब मुखर्जी | 2019 |
| 48. | भूपेन हजारिका | 2019 |
